Home Op de bres voor rookvrije organisaties

Artikel bewaren

Je hebt een account nodig om artikelen in je profiel op te slaan

Login of Maak een account aan
Reacties0

Op de bres voor rookvrije organisaties

Avatar
Mariska van Gelderen
Jaarlijks sterven 35.000 Nederlanders door roken, overgewicht of probleemdrinken. Door dit aan te pakken, kan de gezondheid van heel veel Nederlanders verbeteren. Vanzelfsprekend heeft ook de bedrijfsarts heeft hier een belangrijke rol in. Daarom ondertekende de NVAB vorig jaar het Nationaal Preventieakkoord​. Daarin spraken (rijks)overheid en maatschappelijke organisaties af welke maatregelen zij inzetten om Nederland gezonder helpen te worden. De NVAB komt onder meer in actie bij de gezamenlijke strijd tegen roken en startte het project Rookvrije Organisatie.
© Shakishan / Stock.adobe.com
Dat roken nog een levensgroot probleem vormt, is wel bekend, net als de belangrijkste gezondheidsrisico’s. Goedbedoelde initiatieven en aanpakken lopen stuk op deze maatschappelijk geaccepteerde verslaving. Het aantal volwassen dat nu rookt, is nog steeds maar liefst 23,1%, en onder mensen met een lage sociaaleconomische status (SES) is dat zelfs 25,7%. Het aantal zwangeren dat rookt bedraagt gemiddeld 9% en met een lage SES 22%. Van de 16-18-jarigen rookt nu 32,8%. Dit laatste betekent dat er iedere dag 75 jongeren starten met roken.

Drie tafels

Met het Nationaal Preventieakkoord maakt het ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport zich hard voor de preventie van drie belangrijke volksgezondheidsthema’s: roken, alcohol en bewegen. Rond ieder thema is een zogenaamde tafel ingericht, met naast de overheid diverse andere maatschappelijke organisaties. Bij de Rooktafel ziet de NVAB een belangrijke rol voor de bedrijfsarts.

In het preventieakkoord over roken ligt het accent op vier aandachtspunten

1.

Een rook- en tabaksvrije omgeving

2.

Effectieve en toegankelijke stoppen-met-rokenzorg

3.

Rookvrije zorg

4.

Rookvrije organisaties
Hiermee is het de bedoeling het aantal jongeren dat start met roken in 2020 terug te brengen naar 40 per dag. In datzelfde jaar wordt gestreefd naar meer rookvrije omgevingen (voor kinderen en jongeren), een dalende trend van het aantal volwassen rokers en naar aanzienlijk meer bedrijven met een rookvrijbeleid.

De rookvrije organisatie

De ambitie is dat in 2040 alle organisaties rookvrij zijn. Dit betekent dat bedrijven en instellingen roken binnen de gebouwen en op het terrein van de organisatie niet toestaan. Dus ook geen rookabri op het terrein. Deze ambitie roept om actie en inzet van de bedrijfsarts. Rokers ontwikkelen meer en eerder chronische ziekten, meer verzuim en hebben een lagere productiviteit door het rookgedrag. Daar komt bij dat het risico en de schade van beroepsgebonden longaandoeningen door roken ook vergroot. Zo zou onder patiënten met COPD in ongeveer 14% van de gevallen de aandoening ook door het werk ontstaan. In de kernwaarden van de bedrijfsarts staat beschreven dat de gezondheid van de werknemer voorop staat, zowel preventief als curatief. De strijd tegen roken en beroepslongaandoeningen sluit daar naadloos op aan. Met het project Rookvrije Organisatie gaat de NVAB bedrijfsartsen faciliteren om stoppen met roken actief en veelvuldig aan te kaarten in bedrijven en bij werknemers. Het is een goed moment, nu bij organisaties de steun groeit om voor een rookvrije omgeving te zorgen.

Voor 2020 en 2021 zijn doelen bepaald met bedrijven, topsectoren en de bedrijfsartsen (NVAB). Dit zijn:

  • Tenminste 10 van de 100 grootste bedrijven in Nederland hebben een rookvrijbeleid inclusief stoppen-met-rokenondersteuning of een stop op de verkoop van tabaksproducten of gestopt met investeringen in de tabaksindustrie.
  • Bedrijfsartsen nemen bij elk contact ‘roken’ mee door roken te ontmoedigen en tools aan te bieden om te stoppen met roken.
  • Meer bedrijven hebben een rookvrij beleid.
De overheid neemt vast een voorschot op 2040 door te beloven dat in 2021 alle rijkskantoren rookvrij zijn. Ook in de zorg gaat het hard: alle verslavingsinstellingen willen in 2020 rookvrij zijn en in 2025 alle ggz-instellingen en ziekenhuizen.

Wat betekent dit voor bedrijfsartsen?

Niet-roken is de nieuwe norm. Bedrijfsartsen kunnen deze bij werknemers en bedrijven ondersteunen met gerichte acties. Door in ieder contact roken, of beter, niet (meer) roken mee te nemen en de werkende te stimuleren tot de nodige gedragsverandering. In het bijzonder besteedt de bedrijfsarts aandacht aan de stapeling van risico’s van roken en factoren in de werkomgeving die beroepslongaandoeningen kunnen ontwikkelen. Werkgevers kunnen zij adviseren en ondersteunen bij de ontwikkeling tot een rookvrije organisatie.
Maar dat is de theorie. Want hoe breng je roken effectief ter sprake bij iemand die (nog) niet wil stoppen. Of waar de primaire hulpvraag alle aandacht opeist? En hoe help je werkgevers die zelf nog niet overwegen een rookvrije organisatie te worden? Hoezeer iedereen ook weet dat roken moet stoppen, het is vanwege de verslaving heel lastig om mensen daartoe te bewegen. Toch is er in Nederland al veel gaande op dit gebied, van organisaties die rookvrij worden tot verzekeraars die stopondersteuning vergoeden. Tot 2004 was het heel gebruikelijk dat er in restaurants en cafés werd gerookt. Dat is nog maar zestien jaar geleden, terwijl het inmiddels op zoveel plaatsen zelfs ondenkbaar is dat iemand er rookt. En vanaf april dit jaar zijn rookruimtes in de horeca ook niet meer toegestaan. Vanaf 2022 verdwijnen ook rookruimtes in openbare gebouwen, bij overheidsinstellingen en in het bedrijfsleven. Je hebt dus stevige wind in de rug om organisaties te adviseren rookvrij te worden en werknemers daarbij te helpen.

Project Rookvrije Organisatie

De NVAB biedt bedrijfsartsen graag de benodigde middelen, tips en tools om aandacht voor niet-roken in de praktijk vorm te kunnen geven. Daarvoor is het project Rookvrije Organisatie. In december en januari is met een enquête aan de NVAB-leden gevraagd hoe het nu in de praktijk gaat. Met de resultaten gaan we zorgen dat bedrijfsartsen goede wapens krijgen in de strijd tegen roken en beroepslongaandoeningen. Denk aan meer informatie over de relatie tussen roken en beroepsgebonden longaandoeningen, kennis en training over motiveren en bewezen interventiemogelijkheden en welke aanpakken er zijn om bedrijven te adviseren. Uit de enquête blijkt gelukkig dat bedrijfsartsen al vaak vragen naar de rookgewoonten en ook dat er regelmatig wordt verwezen voor interventies. Dit zo makkelijk en overzichtelijk mogelijk maken met een praktische toolkit is een van de verwachte uitkomsten van het project. Wilt u morgen al iets kunnen doen? Kijk dan eens op www.nederlandstopt.nu, of apps zoals Stoptober of Quit Now of collectieve mogelijkheden voor de organisatie zoals Allen Carr, Sine Fuma of Ik stop ermee. Of vraag vanaf morgen naar de rookgewoonten van je gesprekspartner. Dat alleen kan al verschil maken.

De bedrijfsarts voor de volksgezondheid

Bedrijfsartsen kregen eerder al de kans om een kantelpunt te bewerkstelligen in ernstige volksgezondheidsproblematiek. In de jaren 70 van de vorige eeuw speelden bedrijfsartsen een belangrijke rol in het COPIH-programma bij het terugdringen van de toenmalige welvaartsziekte nummer één: ischemische hartziekten. Met een goed opgezet programma en bijdragen van vele bedrijfsgezondheidsdiensten hebben bedrijfsartsen het voortouw gehad in terugdringen van deze ziekten. Het heeft het imago en de kwaliteit van de bedrijfsgezondheidszorg een enorme boost gegeven. Van dit goede voorbeeld nemen we bij de Rookvrije Organisaties de lessen mee.

Wat gebeurt er nog meer?

Organisaties gaan de komende jaren uit deze tafel veel aanwijzingen, tips en motivatie krijgen. Wat gebeurt er al?

  • ANR speelt een activerende en faciliterende rol bij het aanjagen van bedrijven om rookvrij te worden. Daarvoor heeft ANR onder andere een stappenplan en een draaiboek voor bedrijven ontwikkeld (rookvrijegeneratie.nl, wat-jij-kunt-doen, bedrijven, creëer-een-rookvrije-werkomgeving).
  • De Topsectoren (gebieden waar het Nederlandse bedrijfsleven en onderzoekscentra wereldwijd in uitblinken (www.​topsectoren.​nl), bijvoorbeeld in de agri- en foodindustrie, chemie, energiesector, logistiek en de sector hightechsystemen en materialen) willen bijdragen aan kennis en innovatie over het voorkomen en voorgoed stoppen met roken en zorgen voor rookvrije gebouwen en terreinen en stoppen-met-roken-hulp voor hun werknemers.
  • ABN AMRO ontwikkelt een stoppen-met-roken-pakket voor de eigen medewerkers en stelt dit vervolgens voor andere bedrijven beschikbaar. KPN wil dit jaar nog rookvrij zijn en zal zijn medewerkers actief ondersteunen bij het stoppen met roken.
  • Verslavingskunde Nederland (VKN) vertaalt hun self-audit tool naar een checklist voor bedrijven en zal ervaringen delen met organisaties buiten de zorgsector die rookvrij willen worden. GGD GHOR zal ggd’s helpen bij het adviseren van gemeenten om rookvrij te worden en een stoppen-met-roken-aanbod te doen.
Bij het vormgeven van het rookvrijbeleid kan de organisatie ook advies aan u, de bedrijfsarts, vragen. Vanuit het project Rookvrije Organisatie krijgt u kennis, tips en tools die u bij dat advies kunt gebruiken en kijk alvast naar wat her en der op de plank ligt.
Meer informatie of vragen: www.nvab-online.nl/rookvrijeorganisatie of communicatie@nvab-online.nl

Geef je reactie

Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn. Heb je nog geen account, maak dan hieronder een account aan. Lees ook de spelregels.