Dit boek beschrijft hoe gezondheidspreventie meer integraal benaderd kan worden. Preventie is geen doel op zich. Het is een middel om de gezondheid te versterken. Dat is belangrijk voor de maatschappij en het individu.

Verslaving en werk: het zijn thema's die in de praktijk van de bedrijfs- en verzekeringsgeneeskunde veel voorkomen, maar die niet altijd zichtbaar of gemakkelijk bespreekbaar zijn. Met deze TBV-special zetten wij verslaving expliciet op de agenda. Niet alleen omdat de individuele gevolgen groot zijn, maar ook omdat werk een complex en soms dubbelzinnig onderdeel vormt van het verhaal van verslavingsproblematiek.

Hoogleraar Verslaving en Psychiatrie Arnt Schellekens en psycholoog/epidemioloog Marion Biermans gingen in september 2025, tijdens een debatavond van de Radboud Universiteit, in op de medische en maatschappelijke kanten van verslaving. Beiden zijn geïnteresseerd in de veelzijdigheid van het onderwerp en zien veel kansen voor de zorg voor mensen met een verslaving, ook binnen de sociale geneeskunde. ‘Het signaleren en bespreekbaar maken van vaak verborgen verslavingsproblemen is een belangrijke stap naar herstel.'

Verslaving wordt in de arbeidsgeneeskunde terecht gezien als een behandelbare aandoening die grote gevolgen kan hebben voor functioneren, veiligheid en inzetbaarheid. In veel organisaties lijkt het ADM-beleid (alcohol, drugs, medicatie) daarom sterk georganiseerd te worden rond het herkennen en begeleiden van verslavingsproblematiek. Dat is begrijpelijk, maar roept ook een praktische vraag op: waar begint beleid op de werkvloer eigenlijk? Bij de diagnose of bij het functioneren?

Het gebruik van alcohol, tabak en andere drugs heeft een significant effect op de arbeidsproductiviteit via presenteïsme en absenteïsme.

Nanja van Vliet beschrijft vanuit eigen ervaring dat ook mensen die niet voldoen aan het clichébeeld van een ‘alcoholist' een probleem met alcohol kunnen hebben. Het boek richt ze op die mensen, die bewuster willen omgaan met alcohol, maar nog niet willen stoppen. Dat is een slimme zet, omdat op die manier mensen toch langzaam worden verleid om na te denken over hun alcoholgebruik, zonder een opgeheven vinger te gebruiken.

Personen met een gokstoornis hebben een verhoogd risico om arbeidsongeschikt te raken vanwege psychische problemen.

Eén op de zes mensen heeft een stoornis in middelengebruik en ruim 17 procent van de werkenden drinkt riskant. Zorgprofessionals zoals bedrijfsartsen, moeten hierop dan ook alert zijn in de spreekkamer. Maar wat als je zelf verslaafd bent? Of een collega? ABS-zorgprofessionals kan dan helpen.

De Vlaamse praktijk biedt waardevolle inzichten in het omgaan met middelengebruik op het werk. In België zijn ondernemingen verplicht een beleids- of intentieverklaring te hebben rond alcohol, drugs en medicatie op de werkvloer. Dit uitwerken in beleid is essentieel om voorbereid te zijn vóórdat acute situaties optreden.