Home Een psychologische blik op werk en verzuim

Artikel bewaren

Je hebt een account nodig om artikelen in je profiel op te slaan

Login of Maak een account aan
Reacties0

Een psychologische blik op werk en verzuim

Avatar
Joost van der Gulden
Het handboek De psychologie van arbeid en gezondheid weegt bijna een kilo. Het omvat 26 hoofdstukken, een uitgebreide literatuurlijst en een register. Dit boek is allereerst geschreven voor psychologiestudenten. Maar het is zeker ook interessant voor bedrijfs- en verzekeringsartsen. Veel mensen doen werk dat gekenmerkt wordt door een emotionele en mentale inspanning. Verzuim is dikwijls (mede) toe te schrijven aan werkgerelateerde psychische klachten. Juist over wat hierbij speelt gaat dit boek.
Schaufeli W, Bakker A. De psychologie van arbeid en gezondheid. Houten: Bohn Stafleu van Loghum, 2020, vierde, herziene druk, 528 pagina's, € 57,50
Breed van opzet
Ieder hoofdstuk vormt een afgerond geheel waarin een deelonderwerp wordt uitgediept. In het eerste deel gaat het om meer algemene onderwerpen zoals Arbeid en mentale inspanning of De psychofysiologie van werkstress. Het laatste deel bevat capita selecta over uiteenlopende onderwerpen zoals Emotionele arbeid, Burn-out en bevlogenheid, Werkverslaving, Succesvol ouder worden en duurzame inzetbaarheid en Pesten op het werk. Bij ieder onderwerp wordt zowel het probleem als de mogelijke aanpak behandeld, zoveel mogelijk gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek. Deze teksten zijn informatief en vlot te lezen. De tussenliggende hoofdstukken hebben betrekking op assessment, interventiemogelijkheden en onderzoek. Interessant om kennis van te nemen, maar minder direct van toepassing dan de starthoofdstukken en de capita selecta.

Persoonlijke kleur

Op veel plaatsen komt naar voren dat psychologische fenomenen zich niet eenduidig laten verklaren. Komt bevlogenheid of werkverslaving voort uit persoonlijke trekken of uit een specifieke werkcultuur? Of gaat het meer om aangeleerd gedrag? Ook een combinatie van invloeden is mogelijk. Om dit nader te onderzoeken is een gevalideerde vragenlijst nodig. Maar de formulering van zo’n vragenlijst hangt af van hoe onderzoekers ‘werkverslaving’ definiëren en van hun aannames over verklarende factoren. Als lezer ontdek je dat onderzoek in dit domein mede daardoor razend lastig is. Onderzoeksbevindingen hangen deels af van gemaakte keuzes en variëren dus nog wel eens.
De meerwaarde van dit handboek is dat het is samengesteld door ervaren onderzoekers met een onderwijstaak. Ze belichten de belangrijkste onderzoeksresultaten en delen hun persoonlijke visie over het onderwerp dat ze bespreken. Dat geeft een persoonlijke kleur die bijdraagt aan de toegankelijkheid van dit boek. Een review over hetzelfde onderwerp uit een wetenschappelijk tijdschrift is zakelijker en neutraler van toon, maar juist daardoor ook minder aantrekkelijk om te lezen.

Niet volledig, wel relevant

Hoewel dit een omvangrijk boek is, zijn er zeker onderwerpen die je niet terugvindt. Een hoofdstuk over de psychische gevolgen van thuiswerken ontbreekt bijvoorbeeld. Dat is kennelijk nog onvoldoende onderzocht. In het hoofdstuk over pesten gaat het even over gevoelens van onveiligheid, maar het begrip psychologische veiligheid wordt verder niet uitgewerkt. Zo is er meer wat nadere aandacht verdient. Toch is dit een relevant boek is, ook voor ons vakgebied. Het is door de thematische opbouw en uitgebreide index heel geschikt om even iets op te zoeken.
Het aardige van dit boek is dat je merkt dat psychologen op een net wat andere manier kijken naar fenomenen waar je als bedrijfs- of verzekeringsarts veel mee bezig bent: verzuim of arbeidsongeschiktheid door psychische problematiek. Het gaat hier niet om de diagnostiek of de belastbaarheidsbeoordeling, maar om de vraag hoe uitval tot stand komt. Welke persoonlijke factoren en werkaspecten spelen daarbij een rol? Hoe is daar grip op te krijgen via preventieve interventies? Dat zijn belangrijke vragen die je kijk op dit onderwerp verbreden.

Geef je reactie

Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn. Heb je nog geen account, maak dan hieronder een account aan. Lees ook de spelregels.