Arbeid onder overdruk stelt werknemers, zoals tunnelbouwers die met perslucht werken, bloot aan extreme fysische omstandigheden met specifieke gezondheidsrisico's.
Ondanks grote technologische vooruitgang en verbeterde veiligheidsmaatregelen blijft dit type arbeid complex en potentieel belastend. Vermoeidheid, ademhalingsproblemen, cognitieve klachten en decompressiegerelateerde aandoeningen komen nog steeds voor.
Voor de bedrijfsarts is de centrale vraag hoe deze risico’s tijdig herkend en effectief beperkt kunnen worden door preventie, keuring en structurele gezondheidsbewaking.
Gezondheidseffecten
Met Doppler-ultrasound kan gasbelvorming objectief worden vastgesteld na blootstelling aan overdruk. Deze techniek biedt waardevolle mogelijkheden om gezondheidsrisico’s te monitoren en om werk- en rustschema’s beter af te stemmen op individuele belastbaarheid, vooral bij langdurige en complexe tunnelprojecten.
Uit het proefschrift blijkt dat het gebruik van moderne ademgasmengsels, zoals trimix, bij diep en langdurig werken onder overdruk, leidt tot minder vermoeidheid en cognitieve klachten, een hogere arbeidsefficiëntie en een lager risico op decompressieziekte. Dit onderstreept het belang van veilige werkmethoden en de juiste inzet van ademgassen als preventieve maatregel.
Infecties van huid en gehoorgang komen in hyperbare leefomgevingen relatief vaak voor, ook wanneer werknemers weinig klachten ervaren. Dit benadrukt het belang van structurele screening, goede hygiëneprotocollen en laagdrempelige behandeling om complicaties te voorkomen.
Opvallend is dat lichaamsvet en BMI geen goede voorspellers blijken voor gasbelvorming of decompressieziekte. Leeftijd en met name aerobe fitheid (O₂max) zijn wel relevante determinanten. Voor de praktijk van de bedrijfsarts betekent dit dat de focus bij keuring en begeleiding zou moeten verschuiven van lichaamsgewicht naar fysieke conditie en cardiorespiratoire belastbaarheid. Het bevorderen van fitheid is daarmee zowel een individuele als organisatorische preventieve strategie.
Historisch perspectief
Het proefschrift beschrijft de beheersing van gezondheidseffecten en de arbeidsgezondheidskundige bewaking bij arbeid onder overdruk. Duidelijk wordt dat verdere professionalisering nodig is. Het onderzoek pleit voor herziening en doorontwikkeling van richtlijnen, structurele en multidisciplinaire health surveillance en een betere (internationale) registratie van veiligheidsincidenten en gezondheidseffecten. Voor de bedrijfsarts ligt hier een duidelijke rol in preventie, risicobeoordeling, keuring en langdurige gezondheidsbewaking. Door evidencebased advisering aan werknemers, werkgevers en beleidsmakers kan worden bijgedragen aan veilig en gezond werken onder overdruk, nu en in de toekomst.
▶ Marieke van Hoffen is bedrijfsarts, Rijswijk. Contact: m.van.hoffen@humancapitalcare.nl
