Artsen lopen mogelijk een verhoogd risico op het ontwikkelen van een verslaving door werkgerelateerde factoren.
Verslaving wordt omschreven als complexe aandoening waarbij middelen ongecontroleerd worden gebruikt, ondanks de schadelijke gevolgen. Artsen lopen mogelijk een verhoogd risico op het ontwikkelen van een verslaving door werkgerelateerde factoren zoals hoge werkdruk, onregelmatige werktijden en gemakkelijke toegang tot geneesmiddelen. Dit kan niet alleen persoonlijk leed veroorzaken, maar ook de kwaliteit en veiligheid van de zorg negatief beïnvloeden. Dit proefschrift bekijkt de omvang van verslaving onder artsen, de effectiviteit van Physician Health Programs (PHPs) en het proces van hulp zoeken en bieden bij artsen met verslaving. Uit een landelijke databasestudie blijkt dat prevalenties van klinische verslavingsdiagnoses en drinkpatronen bij artsen vergelijkbaar zijn met die van andere hoogopgeleiden. Toch blijft aandacht voor dit onderwerp noodzakelijk vanwege de specifieke risico’s in het artsenvak.
Sinds de jaren 70 bestaan er PHPs, programma’s die gericht zijn op het vroegtijdig herkennen en behandelen van psychiatrische stoornissen, zoals verslaving, bij artsen. Een meta-analyse laat zien dat driekwart van de deelnemende zorgverleners met een verslavingsdiagnose abstinent bleef en werkzaam was aan het einde van de gevolgde periode. Ondanks die positieve resultaten maken artsen weinig gebruik van PHPs. Kwalitatief onderzoek toont dat schaamte, angst en gebrek aan ziektebesef het zoeken van hulp belemmeren, terwijl vertrouwelijke en niet-veroordelende ondersteuning het proces juist kan bevorderen.
Collega’s vaak op de hoogte
Collega’s zijn vaak op de hoogte van problematisch middelengebruik bij artsen. Uit een online vragenlijst blijkt dat bijna een derde van de artsen ooit een vermoeden had van problematisch middelengebruik bij een collega, en tweederde van hen ondernam actie.
Het proefschrift adviseert drie strategieën om verslaving onder artsen bespreekbaar te maken: bewustwording creëren in het onderwijs en bijscholing, implementeren van procedures voor het signaleren van mentale gezondheidsproblemen, en het bieden van veilige, vertrouwelijke ondersteuning. PHPs en artsen in herstel kunnen hierbij een belangrijke rol spelen door hun expertise en ervaring.
▶ Marieke van Hoffen is bedrijfsarts, Rijswijk. Contact: m.van.hoffen@humancapitalcare.nl
