TBV-online besteedt regelmatig aandacht aan de mentale en fysieke gevolgen van langer doorwerken. In dit artikel richten we de blik naar binnen: voor veel artsen is stoppen met werken niet hetzelfde als stoppen met het vak. Een Amerikaans artikel over artsenpensioen laat zien dat steeds meer medici kiezen voor een geleidelijke afbouw van hun carrière. Ook voor bedrijfs- en verzekeringsartsen biedt dat interessante perspectieven, zeker in een tijd van personeelstekorten en een vergrijzende beroepsgroep.
Na jarenlang werkzaam te zijn geweest in de patiëntenzorg denken veel artsen na over hun pensioen. Waar sommigen uitkijken naar meer vrije tijd, ervaren anderen juist onzekerheid over de periode na hun loopbaan. In een Amerikaanse enquête noemde ruim de helft van de artsen financiële zorgen als belangrijkste angst rond pensionering. Daarnaast vrezen veel artsen verveling of het verlies van hun gevoel van zingeving. Dat laatste is niet verrassend. Voor veel artsen is het beroep meer dan werk alleen; het vormt een belangrijk onderdeel van hun identiteit. Vooral oudere generaties geven aan een sterke roeping te ervaren in hun werk. Volgens recente cijfers is bijna een kwart van de praktiserende artsen in de Verenigde Staten ouder dan 65 jaar.
Geleidelijke pensionering
Volledig stoppen blijkt voor veel artsen niet aantrekkelijk. Het artikel 8 Ways to Reimagine Physician Retirement verwijst naar onderzoek waaruit blijkt dat slechts 12 procent van de artsen van plan is na pensionering helemaal niet meer te werken. De meerderheid zoekt naar manieren om actief te blijven. Dat sluit aan bij bredere ontwikkelingen op de arbeidsmarkt. Ook in Nederland groeit de aandacht voor duurzame inzetbaarheid van oudere werknemers. Voor bedrijfs- en verzekeringsartsen is dat een bekend thema: hoe kunnen professionals hun kennis en ervaring blijven inzetten, terwijl de belasting van het werk afneemt?
Acht mogelijkheden om actief te blijven
Het Amerikaanse overzicht noemt acht manieren waarop artsen hun loopbaan geleidelijk kunnen afbouwen.
1. Minder uren werken
De meest voor de hand liggende optie is het terugbrengen van het aantal werkuren of patiëntencontacten. Volgens een enquête uit 2023 ziet bijna de helft van de artsen dit als de gewenste route naar pensionering.
2. Digitaal consult
Digitale consulten bieden artsen de mogelijkheid om beperkt actief te blijven zonder de belasting van een volledig klinisch rooster. De opkomst van digitale consulten tijdens en na de coronapandemie heeft die optie aanzienlijk vergroot.
3. Mentorschap
Oudere artsen beschikken over een schat aan ervaring. Die kennis kan worden ingezet in onderwijs, coaching en begeleiding van jonge collega’s. Volgens het artikel zijn oudere generaties artsen bovendien relatief positief over het vak, waardoor zij een belangrijke rol kunnen spelen in het enthousiasmeren van nieuwe generaties.
4. Waarneming en tijdelijke opdrachten
In de Verenigde Staten wordt hiervoor vaak gekozen via zogenoemde locum tenens-constructies: tijdelijke vervanging van collega’s. Dat biedt flexibiliteit en maakt het mogelijk om expertise in te zetten waar tekorten bestaan.
5. Medisch advieswerk
Veel gepensioneerde artsen stappen over naar adviesfuncties bij zorgorganisaties, verzekeraars, farmaceutische bedrijven of start-ups. Daarbij wordt vooral hun inhoudelijke expertise benut.
6. Vrijwilligerswerk
Voor artsen die vooral maatschappelijke betrokkenheid zoeken, kan vrijwilligerswerk een aantrekkelijke optie zijn. Het artikel noemt onder meer gratis klinieken, gezondheidsprojecten en internationale medische missies.
7. Schrijven en redigeren
Artsen met affiniteit voor communicatie kunnen zich richten op medische publicaties, onderwijsmateriaal of patiënteninformatie. Daarbij blijft vakkennis behouden voor het werkveld.
8. Belangenbehartiging en beleid
Tot slot kunnen ervaren artsen zich inzetten voor gezondheidsbeleid, patiëntenbelangen of publieke gezondheidsvraagstukken. Hun praktijkervaring geeft daarbij extra gezag.
Interessant
Hoewel het artikel zich richt op artsen in het algemeen, is de boodschap ook relevant voor de artsen arbeid en gezondheid. De arbeidsmarkt kampt met tekorten, terwijl tegelijkertijd veel ervaren professionals de pensioengerechtigde leeftijd naderen. De vraag is dan niet alleen wanneer iemand stopt, maar vooral hoe kennis en ervaring behouden kunnen blijven. Voor bedrijfs- en verzekeringsartsen kan een geleidelijke overgang naar pensionering bovendien bijdragen aan duurzame inzetbaarheid van de beroepsgroep zelf. Minder spreekuren, meer coaching, onderwijs, intervisie of beleidswerk zijn voorbeelden van manieren waarop expertise behouden blijft zonder dat de werkbelasting onverminderd hoog blijft.
