Generatieve AI-systemen zoals ChatGPT, Copilot en Gemini zijn getraind op grote hoeveelheden teksten en afbeeldingen van internet. De systemen herkennen patronen en voorspellen welke woorden waarschijnlijk op elkaar volgen, maar begrijpen de inhoud niet zoals mensen dat doen. Daardoor kunnen antwoorden geloofwaardig klinken, terwijl ze feitelijke onjuistheden bevatten. Deze zogenoemde hallucinaties vormen volgens Trimbos een belangrijk aandachtspunt voor professionals die AI gebruiken bij informatieverwerking of besluitvorming. Daarnaast kunnen AI-modellen vooroordelen uit hun trainingsdata reproduceren. Omdat de gebruikte gegevens afkomstig zijn uit de samenleving, kunnen bestaande stereotypen of discriminerende opvattingen in de antwoorden van AI-systemen terugkomen. Ook haatdragende of stigmatiserende inhoud kan daardoor worden versterkt. Het instituut wijst verder op de opkomst van deepfakes: met AI gegenereerde of gemanipuleerde beelden, video’s en geluidsopnamen die nauwelijks van echt te onderscheiden zijn. Hierdoor wordt het lastiger om de betrouwbaarheid van informatie te beoordelen. In combinatie met de mogelijkheid om op grote schaal overtuigende teksten te produceren, kan dit bijdragen aan de verspreiding van misinformatie. Volgens Trimbos zijn de risico’s van AI niet alleen technisch van aard. Digitale technologie beïnvloedt ook welzijn en mentale gezondheid. Aanbevelingsalgoritmen bepalen in toenemende mate welke informatie mensen zien, wat gevolgen kan hebben voor overtuigingen, zelfbeeld en maatschappelijke polarisatie. Tegelijkertijd benadrukt het instituut dat AI veel positieve toepassingen kent. De technologie kan ondersteuning bieden bij analyse, preventie en kennisdeling. Voorwaarde is wel dat gebruikers kritisch blijven kijken naar de gegenereerde output en AI beschouwen als hulpmiddel, niet als autoriteit. Nu AI een steeds grotere rol speelt in werkprocessen, wordt volgens Trimbos AI-geletterdheid belangrijker. Professionals moeten niet alleen weten wat AI kan, maar ook begrijpen waar de beperkingen liggen en welke risico’s samenhangen met hallucinaties, vooroordelen en deepfakes. Meer lezen? Kijk dan hier.

AI in de bedrijfs- en verzeringsgeneeskunde

Ook de bedrijfs- en verzekeringsarts heeft te maken met AI. Niet alleen in het eigen werk, maar ook in relatie tot werknemers die met AI en nieuwe technologie worden geconfronteerd. De oktober-editie van TBV is een special met uitgebreide aandacht voor kunstmatige intelligentie en andere technologieën die grote invloed hebben op (mentaal) welzijn, werk en duurzamen inzetbaarheid.