Zelfs mij, als allang gepensioneerd oud-NVAB-lid, is het niet ontgaan: de NVAB maakt zich zorgen over het steeds maar stijgende langdurig verzuim. Daar heeft de vereniging zelfs Nieuwsuur mee gehaald. Er zijn vele ideeën over hoe het beter kan. De NVAB heeft voor zichzelf een nieuwe koers geformuleerd. En is nu bezig OP KOERS te gaan liggen! Dat wordt nog spannend. Die koers dwingt tot nieuwe keuzes. ‘Van maximale betekenis zijn én blijven voor zoveel mogelijk werkenden’ luidt de ondertitel van het indrukwekkende koersdocument. Een nobel en hooggegrepen ideaal waar iedere betrokken en bevlogen bedrijfsarts wel vóór moet zijn. Maar hoe breng je dat in praktijk?

Zulke oprispingen van idealisme doen zich periodiek voor in de geschiedenis van de Vereniging. Gelukkig maar, anders zou het een saaie boel worden met alleen maar eindeloos veel richtlijnen, leidraden en vergaderingen. Van tijd tot tijd moet het bed eens flink worden opgeschud. Dit is zeker niet de eerste keer. Ik kan een lange lijst van bevlogen artsen opstellen die belangrijk hebben bijgedragen aan de ontwikkeling van het vak arbeids- en bedrijfsgeneeskunde. Daar kunnen we ook nu nog heel wat van leren. Maar ja, zij die uit de geschiedenis niets leren, zijn gedoemd die opnieuw mee te maken. Dat zijn woorden van George Santayana, een filosoof met een uitgesproken sceptische instelling tegenover de moderne wereld.

Ik ga er nog meer over zeggen. Maar in deze column beperk ik mij tot het uiterlijk van de nieuwe bedrijfsarts. De projectgroep is op zoek naar een nieuw beroepsbeeld. Men heeft AI gevraagd om het gangbare beroepsbeeld te portretteren. Dat lijkt me een goed idee. Ik begin met een vraag aan chatGPT om een afbeelding te maken van een traditionele bedrijfsarts aan het werk. En dit is het resultaat:

De bedrijfsarts, een man van middelbare leeftijd in witte jas, zit comfortabel achter zijn bureau. Beeldscherm standby naast hem. Stethoscoop op tafel. Hij maakt notities met pen en papier. Dit is absoluut een typische spreekuurhouding, maar het meest wezenlijke element van het spreekuur, de cliënt-werknemer, als die er al is, is niet te zien. Ik ben daarom onverdroten op zoek gegaan naar een moderne bedrijfsarts, die wél OP KOERS ligt. En zie nu eens wat het resultaat is:

U ziet het, chatGPT leert snel bij. De bedrijfsarts is nu een vrouw. Dat is meer in overeenstemming met de huidige man-vrouw-verdeling binnen de beroepsgroep. Én er is nu een cliënt, een jonge man met baard. Want vooral bij jongere werknemers komt veel lang verzuim voor. De algehele situatie is evenwel hetzelfde als bij de eerste dokter: het blijft bij individuele begeleiding. Dat beeld zit er diep in bij de Nederlandse werknemer. Enigszins ongenuanceerd samengevat, is het beeld van de bedrijfsarts bij veel werknemers: ’De bedrijfsarts is er nu eenmaal voor de werkgever, die hem ook betaalt. Die bedrijfsarts moet mij weer aan het werk sturen.’

De hamvraag aan de beroepsgroep bedrijfsartsen luidt: kunnen we die spreekuursituatie een minder prominente plaats geven in ons werk, en juist gaan doen wat we moeten doen: primaire preventie? Op naar de werkplek? Zou chatGPT dat in beeld kunnen brengen?

Ja hoor, dat kan! Kijk maar. Vriendelijk, maar vastberaden legt de bedrijfsarts – wederom een vrouw – voor een aandachtig gehoor van drie werknemers van een drukkerij uit wat er op de werkplek beter kan. Zij komt beslagen ten ijs, met het werkpleksurvey in de hand. Zij ligt OP KOERS. Nu het bedrijf nog!

André Weel is bedrijfsarts niet praktiserend. andre.weel@kpnmail.nl