‘Uw medische collega heb ik bij mijn vorige spreekuurbezoek geholpen bij het verbinden van zijn nieuwe werklaptop. Vriendelijke man. Even oud als ik. Hij zei dat hij al die nieuwe digitale ontwikkelingen soms lastig vond. Is hij vervroegd met pensioen gegaan?’
‘Gedeeltelijk,’ antwoord ik voorzichtig. ‘Ik spring bij. Zijn verslag, van het vorige spreekuur met u, heb ik al gelezen,’ vervolg ik, snel van onderwerp veranderend. De zwaargebouwde IT-manager tegenover mij, leidinggevende bij een internationaal softwarebedrijf, knikt bedachtzaam.
‘Dan weet u van mijn hartklachten. Volgens mijn echtgenote word ik prikkelbaarder. En vermoeider en somber. Mijn functie is prima. Maar het plezier in mijn werk is weg. Hartonderzoek is al gedaan, vorige week kreeg ik de uitslag. Beginnend hartfalen en boezemfibrilleren. Komt bij ouderen vaker voor, zei de cardioloog. Volgens haar moet ik mijn leefstijl aanpassen. Afvallen, meer bewegen en gezonder eten. En liever geen koffie, alcohol en te veel werkstress. Gebruik een bloedverdunner. Ja, ook pilletjes voor de cholesterol en om de hartslag rustig te houden.’
‘Waarom heeft u geen plezier meer in uw werk,’ vraag ik.
‘Ons bedrijf is recent overgenomen door zo’n techgigant. We krijgen nu minder tijd voor het testen van onze softwareproducten. Het gaat ze vooral om winstmaximalisatie en tevreden aandeelhouders. Klanten worden misleid. U heeft trouwens een laptop met veel rekenkracht. Werkt u soms met spraaksoftware? Ja.’ De IT-manager kijkt mij nieuwsgierig aan. ‘Heeft u ervaring met hard- en softwarezaken? Weet u wat debugging van een computerprogramma is?’ Onzeker kijk ik de IT-specialist aan en knik aarzelend.
‘Dan weet u waarschijnlijk dat je met debugging de softwarecodes per regel kunt controleren op foutjes. Met het zetten van zogenoemde breakpoints kan je die regels pauzeren. Per coderegel zie je dan wat er gebeurt. Hoe variabelen veranderen en of die veranderingen kloppen. Standaard debug-programma’s lossen niet zelf de ‘bugs’, de onvermijdelijke coderingsfoutjes, op. De programmeur lost die op. Maar dat is tijdrovend. Door ons nieuwe bedrijfsbeleid verkopen wij aan de klanten nu applicatiesoftware inclusief ‘uurtje factuurtje’ onderhoudscontracten. Door het debuggen weten we van tevoren dat er eventueel nog foutjes in de software zitten. Die lossen we tegen betaling dan pas op bij het onderhoud.’
‘Maar de klanten merken toch snel dat de software minder goed werkt,’ vraag ik nieuwsgierig.
‘Niet meteen’, antwoordt de IT-manager. ‘De meeste bugs zijn relatief onschuldig. Maar niet altijd. Meestal duurt het even voordat de klant iets merkt. Aan die onderhoudscontracten verdienen we goed. Op dit moment ontwikkelen we een slim debugging-programma dat zelf coderingsfouten kan opsporen en oplossen. Zonder inzet van een programmeur. Dat ontwikkelen is kostbaar en vreet energie en servercapaciteit. Dit slimme programma trainen we onder andere op de softwareapplicaties met foutjes die wij aan onze klanten hebben verkocht. Voor de toekomst gaat het zeker personeel schelen. Deze applicaties verzamelen sinds onze overname ook data over onze klanten. Bijvoorbeeld over hun internetgebruik. Die gegevens kunnen met flinke winst verkocht worden voor gepersonaliseerde reclameacties. Onze klanten worden hierover niet geïnformeerd. Deze werkwijze stuit me tegen de borst. Bijna letterlijk in mijn geval.’ De IT-manager glimlacht triest. ‘Je verkoopt matige kwaliteit, misleidt je klanten, schendt hun privacy en verdient daar extra aan. Zo wil ik niet werken. ‘Bug-bedrog’, dat is het.’
‘Heeft u dit binnen uw organisatie aangekaart,’ vraag ik ongerust.
‘Ja. Dat viel niet goed. Ik word onder druk gezet om een vaststellingsovereenkomst te tekenen met een geheimhoudingsclausule. Krijg dan een gedeeltelijke aanvulling op de WW. Officieel kan ik over anderhalf jaar met pensioen. Ik weet dat je ontslagbescherming hebt wanneer je ziekgemeld staat. En dat het dan onverstandig is om te tekenen omdat je je recht op WW kunt verliezen.’
‘Bekend bij u?’ Vorsend kijkt de IT-manager mij aan. Ik knik bevestigend. ‘Oké. Toch denk ik aan hersteld melden en daarna tekenen. Ben ik van dit gedoe af. In de toekomst kan ik vrijwilligerswerk doen. Nonprofit-organisaties helpen met de digitalisering. Ik ben benieuwd wat u mij en mijn werkgever nu gaat adviseren. Wat is op dit moment het beste voor mijn gezondheid? Lastig dilemma. Ook voor u als bedrijfsarts.’
Tjalling Hon, bedrijfsarts niet-praktiserend
