De instroom in de WIA is de afgelopen jaren sterk gestegen, met ongeveer zeventigduizend nieuwe uitkeringen per jaar. Vergrijzing speelt daarbij een belangrijke rol, maar vooral psychische klachten dragen aanzienlijk bij aan de toename. Met name onder jonge vrouwen groeit het aantal langdurig zieken snel. Schaafsma wijst erop dat deze groep bovendien vaak langer in de WIA blijft dan mensen met lichamelijke aandoeningen. Volgens bedrijfsarts Madelijn de Kleine is het hoge aandeel psychisch verzuim “bizar” en grotendeels vermijdbaar. Zij schat dat een groot deel van deze uitval kan worden voorkomen met betere arbeidsomstandigheden en tijdige psychische ondersteuning. Toch blijft preventie op de werkvloer achter. Veel werkgevers voldoen niet volledig aan de wettelijke verplichting om risico’s in kaart te brengen, en de handhaving daarop is beperkt. Hierover komt ook bedrijfsarts Marieke van Hoffen in het artikel aan het woord. Ze promoveerde op hoe werkgevers beginnende stress-signalen bij personeel kunnen herkennen en welke werkfactoren bijdragen aan die stress. Er zijn werkgevers die dat wel goed doen, zegt zij, en die hebben ook veel minder uitval. Deze werkgevers behoren over het algemeen tot de minderheid die zich voorbeeldig aan de Arbowet houdt. Bijvoorbeeld doordat ze een adequate RI&E doen.

Langetermijnvisie

Schaafsma benadrukt in het artikel dat de focus nu te vaak ligt op individuele begeleiding nadat werknemers zijn uitgevallen, terwijl ook structurele werkfactoren aandacht verdienen. Werkdruk, sociale veiligheid en gebrek aan autonomie spelen een belangrijke rol bij het ontstaan van klachten en kunnen volgens haar planmatig worden aangepakt. Hoewel strengere preventiemaatregelen op termijn mogelijk kosten besparen, zijn deze opbrengsten volgens economen moeilijk vooraf hard te maken. Dat verklaart waarom het verlagen van uitkeringen politiek aantrekkelijker is. Toch pleiten bedrijfsartsen en onderzoekers voor een langetermijnvisie waarin preventie centraal staat, niet zozeer vanwege mogelijke besparingen, maar omdat dit bijdraagt aan duurzame inzetbaarheid en gezondheid van werknemers. NRC-abonnees kunnen het artikel hier lezen.