Personen met een gokstoornis lopen een verhoogd risico op psychosociale problemen. De samenhang met arbeidsongeschiktheid is echter nog weinig onderzocht. Månsson en collega’s bestudeerden in een longitudinale, gepaarde registerstudie het verband tussen gokstoornis en arbeidsongeschiktheid. Daarnaast onderzochten zij de heterogeniteit en de ontwikkeling van arbeidsongeschiktheid in de tijd gedurende drie jaar vóór en drie jaar na een diagnose door verschillende trajectgroepen te identificeren. Tot slot analyseerden zij welke sociaaleconomische en gezondheidsgerelateerde factoren samenhingen met de mate van arbeidsongeschiktheid.
Methoden
Personen van 19–62 jaar met de diagnose gokstoornis (ICD-10 code: F63.0) werden tussen 2005 en 2018 geïncludeerd (n=2.830). De onderzoekspopulatie werd gepaard met een controlegroep uit de algemene bevolking op basis van leeftijd, geslacht, opleidingsniveau, geboorteland en leefgebied (n=28.300). De mate van arbeidsongeschiktheid werd gedefinieerd als het totaal aantal netto dagen ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheidspensioen per jaar. De relatie tussen een gokstoornis en langdurige arbeidsongeschiktheid (>90 dagen per jaar) werd bestudeerd met GEE-modellen (generalized estimating equation). Om de heterogeniteit tussen personen met een gokstoornis in kaart te brengen, werd er gebruikgemaakt van zero-inflated Poisson group-based trajectmodellen.
Resultaten
Personen met een gokstoornis hadden al vanaf het jaar vóór diagnose een verhoogd risico op langdurige arbeidsongeschiktheid vergeleken met de gepaarde controlegroep (aOR: 1.89, 95%-BI: 1.67-2.13). Dat piekte in het diagnosejaar en daalde in de twee jaar daarna slechts licht. De meestvoorkomende psychische oorzaken van arbeidsongeschiktheid waren depressieve episodes (n=474), reacties op ernstige stress en aanpassingsstoornissen (n=298), en angststoornissen (n=283). Vier trajectgroepen van arbeidsongeschiktheidsdagen werden geïdentificeerd, namelijk: constant laag (60,3%, 5,6–11,2 dagen), laag en toenemend (11,4%, 11,8–152,5 dagen), middelmatig–hoog en afnemend (11,1%, 65,1–110 dagen) en constant hoog (17,1%, 264–331 dagen). Vrouwen, ouderen en personen met een eerdere psychiatrische diagnose of psychofarmacagebruik hadden een grotere kans om te worden ingedeeld in andere groepen dan de constant lage groep.
De vier trajectgroepen
Discussie
Een gokstoornis is geassocieerd met een verhoogd risico op langdurige arbeidsongeschiktheid, wat kan bijdragen aan extra financiële en sociale druk. Deze bevindingen onderstrepen het belang van vroege signalering, preventie en tijdige behandeling van een gokstoornis, mede vanuit een arbeids- en maatschappelijk perspectief. De trajectgroepen laten zien dat de mate van arbeidsongeschiktheid het hoogst was ten tijde van de diagnose, maar dat de mate daarna in de meeste gevallen afneemt, waarschijnlijk ten gevolge van erkenning en passende medische behandeling.
De mate van arbeidsongeschiktheid was het hoogst ten tijde van de diagnose
Implicaties voor de klinische praktijk
De bedrijfsarts en verzekeringsarts vervullen een belangrijke rol in het voorkomen van arbeidsuitval bij mensen met een gokstoornis. Adequate begeleiding moet gericht zijn op het bevorderen van duurzame arbeidsparticipatie en het voorkomen van verdere psychische achteruitgang. Daarnaast is het van belang dat bedrijfs- en verzekeringsartsen alert zijn op een mogelijke gokstoornis als onderliggende oorzaak of comorbiditeit bij psychische klachten.
▶ Gilbert Wijntjens is bedrijfsarts en redacteur van TBV, Bussum. Contact: gwmwijntjens@gmail.com
• Månsson V, Pettersson E, Mittendorfer-Rutz E, Guterstam J, Berman AH, Jayaram-Lindström N, Molero Y. The risk and development of work disability among individuals with gambling disorder: a longitudinal case-cohort study in Sweden. Psychol Med. 2024 May;54(7):1391-1402.
