Positieve Gezondheid geeft een bredere kijk op gezondheid en zou laagdrempelig toegepast kunnen worden in het werk van sociaal-medisch verpleegkundigen (SMV) in de Ziektewet. SMV's ervaren bewustwording van andere aspecten van gezondheid en stellen andere vragen, wat leidt tot een positiever gesprek. Het verkennen van de mogelijkheden van Positieve Gezondheid is voor de SMV én cliënt de moeite waard.
Het concept Positieve Gezondheid (PG) legt de nadruk op eigen regie en wat mensen nog wél kunnen, meer dan op gezondheidsklachten en functionele belemmeringen.1 Eerder beschreven Lemlijn et al. het verzekeringsgeneeskundige dilemma voor de toepassing van PG in de claimbeoordeling.2 De conflicterende uitgangspunten van enerzijds de wettelijke eisen en anderzijds de zelfregie van cliënten die bij positieve gezondheid hoort, vormden het belangrijkste knelpunt.2,3
Daarentegen kunnen sociaal-medisch verpleegkundigen (SMV) in de Ziektewet tijdens de consulten een meer coachende rol aannemen, waar het concept PG beter bij lijkt te passen. Naast het bespreken van gezondheidsklachten, kunnen zij namelijk meedenken over herstel en mogelijkheden.
Methode
Voor dit kleinschalige onderzoek zijn semi-gestructureerde interviews afgenomen bij in PG geïnteresseerde SMV’s en is gevraagd naar hun ervaringen met PG binnen het werk. Deelname betekende het volgen van een e-learning en een training in PG van twee dagdelen, verzorgd door een trainer van het Institute for Positive Health (IPH).
In de eerste interviews (vijf deelnemers) werd gevraagd naar de houding van deelnemers ten opzichte van PG en hun verwachtingen ten opzichte van de training. In de follow-up-interviews (drie deelnemers) werd gevraagd naar een reflectie op de training en ervaringen met toepassing in de praktijk.
Resultaten
Alle deelnemers waren positief over PG binnen de Ziektewet. Zij benoemden bewustwording, meer verdiepende vragen stellen over andere welzijnsaspecten en meer nadruk op wat de cliënt nog wel kan. Volgens de deelnemers verandert de focus van het gesprek naar een breder beeld van de cliënt. Zij ervaren dat cliënten hier positief op reageren en dat het gesprek prettiger verloopt.
‘(…) ik denk dat je mensen helpt een stukje inzicht te krijgen. En dan is het niet eens in de adviserende rol, want steeds ben je bezig met je informatieverzameling, maar ik denk wel dat je veel dieper in dialoog gaat.’
Bij de follow-up gaven de deelnemers aan dat zij alleen specifieke onderdelen, zoals bewustwording, van PG gebruikten en niet de spinnenwebtool.
De deelnemers misten nog concrete handvatten voor het inpassen van PG. Ook kost het integreren van PG in cliëntgesprekken extra tijd.
Conclusie
De principes van PG kunnen laagdrempelig door de SMV worden benut en bijdragen aan een positieve verandering in gesprekken met Ziektewetcliënten. Voldoende tijd voor dit bredere gesprek is essentieel. Het is waardevol om PG binnen de Ziektewet verder te verkennen.
Literatuur
1.Huber M, Knottnerus JA, Green L et al. How should we define health? BMJ 2011;343:d4163.
2.Lemlijn-Slenter A, Van de Ridder J, Wijnands K, et al. Is ‘positieve gezondheid’ toepasbaar binnen de verzekeringsgeneeskundige oordeelsvorming? TBV 2024 en TBV-online.nl.
3.IPH. Zo kun je samen de uitkomsten bespiegelen, 9 december 2020. Institute for Positive Health. Geraadpleegd op: 19 mei 2025.
▶ Dirk Vervenne en Marije Masereeuw zijn wetenschappelijk medewerker Kennis & Innovatie bij het UWV Centraal Expertise Centrum (CEC), divisie SMZ; Dirk Vervenne is daarnaast junior onderzoeker bij het KCVG. Contact: dirk.vervenne@uwv.nl ▶ Anja Lemlijn-Slenter is verzekeringsarts bij Bijzondere Zaken UWV locatie Heerlen en promovendus bij School of Nutrition and Translational Research in Metabolism (NUTRIM) en Care and Public Health Research Institute (CAPHRI) van de Universiteit Maastricht en bij het Academisch Kenniscentrum Arbeid en Gezondheid Zuid-Oost Nederland. (AKAG-ZON), ▶ dr. Karolina A.P. Wijnands is adviseur verzekeringsarts SMZ districtLimburg, vakgroeplid van de Sociale Geneeskunde (CAPHRI) aan de Universiteit van Maastricht en senior onderzoeker en bestuurslid van het AKAG-ZON.
