Voor marketingcommunicatie-manager Inge Baken kwam de bedrijfsgeneeskunde in coronatijd op haar pad. ‘Een zakelijke relatie vroeg me: is dit niet een project voor jou? Ik had nog nooit in dit veld in gewerkt, maar ik had het idee dat ik wel van waarde kon zijn met mijn marketing-, communicatie-, en saleservaring in andere branches.’ Ze bouwde als manager sales & marketing mee aan Bedrijfsarts op maat, een wervings-, opleidings-, en detacheringsorganisatie in arbodienstverlening. Daarna werkte ze een tijd voor Verdi-groep. ‘Zestien organisaties maken daarin samen het verschil in gezond werken. Niet alleen arbodienstverlening, maar vooral ook wat daarvóór komt. Mijn rol was de synergie te brengen tussen bedrijfsartsen en hen met elkaar in contact te brengen, om zo de dienstverlening te optimaliseren.’

Nu werkt ze onder andere als projectleider nieuwe koers voor de Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde (NVAB). Een belangrijke taak daarbij is om de Koers handen en voeten te geven. Ze begon met het interviewen van een reeks artsen die de bijbehorende waarden al in praktijk brengen. Regelmatig publiceert de NVAB die interviews op Koerslab, om zo collega’s te inspireren.

Wat is in jouw woorden de nieuwe koers van de NVAB?

‘Bedrijfsartsen hebben een grote toegevoegde waarde. Maar het vak is steeds meer richting puur verzuimbegeleiding gegaan, helaas. We moeten terug naar een breder pakket, waarbij je samen met de werkgever gaat werken aan duurzame inzetbaarheid. Een bedrijfsarts moet kunnen toelichten waarom het belangrijk is om werkplekken te bezoeken, zichtbaar te zijn in de organisatie en eens in de zoveel tijd met de directie te zitten,’ zegt Baken. ‘We willen bedrijfsartsen ondersteunen om goed beslagen ten ijs te komen. Daarvoor ontwikkelen we tools en willen we artsen elkaar laten inspireren en motiveren.’

Hoe kwamen jullie op het idee voor de interviews?

‘We zochten ambassadeurs voor de koers, waaraan we met de beroepsgroep hard hebben gewerkt. Die bouw je niet in één dag. We zijn bedrijfsartsen gaan spreken die hun vak al in de breedte uitoefenen. Ik heb hen gevraagd waarom ze dat doen, hoe ze dat doen wat het hen brengt en waarop ze stuiten. Dit zijn artsen die strijden voor werkplekbezoek, zichtbaar zijn op de werkvloer en dat ook als voorwaarde stellen. De een is meer gericht op het gesprek met de directie, de ander heeft nauwe contacten met HR en de leidinggevenden. Iedereen geeft er een eigen draai aan, maar ze kunnen allemaal inspirerend zijn voor andere artsen. We zijn ervan overtuigd dat het de drempel voor anderen verlaagt om hun vak ook in de breedte uit te oefenen.’

Hoe heb je het aangepakt?

‘We hebben een vast format waar we de interviews in gieten, zo delen we ze ook op de website, via LinkedIn en via nieuwsbrieven. Daarnaast zijn we tools aan het ontwikkelen, bijvoorbeeld een rekentool die kan dienen als onderbouwing. Als je X percentage verzuim hebt, hoeveel kost de organisatie dat dan? Zo maken we iets dat artsen kunnen gebruiken om bijvoorbeeld het gesprek aan te gaan met de directie. Allemaal om de boodschap gemakkelijker over te brengen.

Tijdens de BG-dagen hadden we een photo booth opgebouwd. De artsen konden kiezen uit een tiental quotes die voortkwamen uit de interviews en die kenmerkend zijn voor de nieuwe koers. Daarmee gingen ze op de foto. Bijvoorbeeld: “de bedrijfsarts die geen werkplekbezoek doet, is als een kok die het eten niet proeft.” Het doel was extra zichtbaarheid en aanzetten tot denken. Ook roepen we op om andere verhalen te delen. Ik heb natuurlijk lang niet alle artsen kunnen spreken en ben heel benieuwd hoe anderen het doen. Op 24 september is er een extra ledenbijeenkomst van de NVAB, een interactieve sessie met workshops, waar we nog dieper ingaan op de hoe je je toegevoegde waarde kunt vergroten.’

Laten we een paar quotes uit de interviews uitlichten en bespreken hoe die passen bij de nieuwe Koers. Bijvoorbeeld: ‘begin met werkplekbezoeken. Dan zie je wat er echt gebeurt en leer je meteen hoe organisaties werken.’

‘Er is ook een situatieschets van een bedrijfsarts die hierbij past: tijdens een werkplekbezoek bij een certificeringsbedrijf liep ze mee met een inspecteur die vleeskeuringen uitvoerde. “Helemaal ingepakt stond ik in de slachterij tussen de kadavers.” Pas toen zag ze de combinatie van fysieke belasting, lawaai, stank en veiligheidsrisico’s.

Dit was in een certificeringsbedrijf, daar heb je met zoveel verschillende beroepen te maken. In dit geval stond iemand in een heel koude ruimte, in een beschermend pak, met de ene hand vlees te inspecteren en met de andere hand gegevens in te voeren, staand op een plateau zonder hek. Door zo’n werkplekbezoek weet je pas echt wat werknemers meemaken.’

Quote: ‘Als ik geen ruimte krijg om het probleem echt aan te pakken, begin ik er niet aan.’

‘Het probleem echt aanpakken betekent dat je meer naar de voorkant kijkt en aandacht besteedt aan preventie, om te zorgen dat mensen niet ziek worden en zo een bijdrage te leveren aan duurzame inzetbaarheid. Dat past bij de koers, waarin we zeggen: je bent niet alleen maar een-op-een aan het begeleiden, maar daarnaast ga je gezond werken stimuleren. Niet alleen voor het individu, maar ook voor de organisatie.’

Quote: ‘Ik ben knetter-nieuwsgierig, stel alle vragen. En dan vraag ik: mag ik je adviseren? Want hoe kan ik je adviseren als ik niet weet hoe jouw werk eruitziet?’

‘Deze bedrijfsarts zegt: “je bent in een positie waarin je mag vragen wat je wil en dat doe ik ook.” Zo weet je het meest van de organisatie en kan je het beste helpen. Een advies draait niet om zenden, maar het gaat erom dat je de ander zo bevraagt dat diegene zelf tot inzichten komt.’

Praktijkvoorbeeld: ‘Bij een producent van videogames zag ik hoe belangrijk kennis van de context is. Medewerkers werken soms jaren in het geheim aan een game, onder hoge druk richting een release. Daarna volgt juist een soort leegte als het product gelanceerd is. Door daar regelmatig rond te lopen en gesprekken te voeren, begreep ik beter waar klachten vandaan kwamen, bijvoorbeeld vermoeidheid of motivatieverlies na zo’n piekperiode. Omdat ik zichtbaar was, ontstond vertrouwen en namen medewerkers en management mij mee in die dynamiek. Daardoor kon ik gerichter adviseren, niet alleen individueel maar ook richting organisatie, bijvoorbeeld over herstelmomenten en werkdrukverdeling.’

‘Dit voorbeeld laat heel goed zien wat zichtbaarheid in de organisatie kan doen! Ik vraag echt om voorbeelden, dat maakt de koers ook tastbaar en daarmee voor artsen makkelijker toepasbaar.’

Wat hoop jij zelf dat andere artsen met de interviews gaan doen?

‘Dat ze nog beter beseffen hoe belangrijk werkplekbezoeken zijn en dat zichtbaarheid en bekendheid van hun persoon binnen zo’n organisatie heel veel toevoegt. Het verlaagt de drempel om hen te bereiken en benaderen. En ik hoop dat ze denken: “als zij dat gesprek met de directie aangaan, kan ik het ook. Ik ga dat morgen ook doen”.’