Middelengebruik kan leiden tot veiligheidsrisico’s, verminderde productiviteit, ziekteverzuim en een slechtere werksfeer. Volgens Trimbos drinkt bijna 17 procent van de werkenden riskant. Alcoholgerelateerd verzuim en verminderde productiviteit kosten werkgevers jaarlijks naar schatting 1,3 miljard euro. Trimbos benadrukt dat effectief ADM-beleid meer is dan het vastleggen van regels en het opleggen van sancties. De vernieuwde handreiking werkt vanuit vier pijlers: regels en handhaving, voorlichting en bewustwording, zorg en begeleiding en preventie. Juist de combinatie van deze elementen is volgens Trimbos belangrijk. Een beleid dat uitsluitend gericht is op regels en sancties kan er namelijk toe leiden dat werknemers problemen minder snel bespreekbaar maken of hulp zoeken. Preventie moet daarom een belangrijk onderdeel van het beleid zijn. De handreiking bovendien een stappenplan om het beleid af te stemmen op de eigen organisatie. Daarbij moet onder meer rekening worden gehouden met het type werk, de arbeidsomstandigheden en de organisatiecultuur. Risico’s kunnen bijvoorbeeld anders zijn bij zwaar fysiek werk, ploegendiensten of werkzaamheden waarbij medewerkers voortdurend alert moeten zijn.
Niet wachten
Trimbos adviseert om niet pas in actie te komen nadat zich een incident heeft voorgedaan. Een goed ADM-beleid kan juist helpen om problemen eerder te signaleren en middelengebruik op een laagdrempelige manier bespreekbaar te maken. Daarbij hebben werkgever en werknemer ieder hun eigen verantwoordelijkheid. Voor arboprofessionals is vooral de verbinding tussen preventie, vroegsignalering en begeleiding relevant. Het Trimbos-instituut beschikt naast de handreiking ook over een format waarmee organisaties hun eigen ADM-beleid kunnen opstellen en over een e-learning over alcohol, drugs, medicijnen en werk.
Testen
Een belangrijk aandachtspunt binnen ADM-beleid is het testen van werknemers. Werkgevers kunnen medewerkers niet zonder meer op alcohol of drugs testen. De privacywetgeving stelt hieraan strikte grenzen. Voor bepaalde functies en sectoren bestaan specifieke wettelijke regelingen. Voor de vervoers- en transportsector verscheen eerder al een afzonderlijke handreiking. Deze werd in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat ontwikkeld en richt zich specifiek op de risico’s van alcohol-, drugs- en medicijngebruik in relatie tot verkeersveiligheid.
