Werkgerelateerde musculoskeletale aandoeningen behoren tot de meestvoorkomende beroepsgerelateerde gezondheidsproblemen wereldwijd. Ze veroorzaken pijn, beperkingen en hoge kosten voor zowel werknemers als organisaties.
De prevalentie van musculoskeletale aandoeningen blijft hoog, ondanks decennia van preventieve inspanningen gericht op risicoreductie. Dit suggereert dat de traditionele preventieve benaderingen om musculoskeletale aandoeningen te voorkomen onvoldoende is om duurzame verbeteringen te realiseren. Het artikel van Holtermann et al. introduceert het CoWorkmodel, een nieuw theoretisch en praktisch kader dat verder gaat dan risicoreductie. Het model richt zich op het bevorderen van musculoskeletale gezondheid door werkfactoren niet alleen als potentiële risico’s, maar ook als bronnen van positieve gezondheid te beschouwen.
Vijf kerncomponenten
Het model bestaat uit vijf geïntegreerde elementen die samen een raamwerk vormen voor beleid, onderzoek en praktijk, zie figuur 1. Het model stelt dat fysieke belasting, mits goed gedoseerd, spierkracht en uithoudingsvermogen kan verbeteren. Psychosociale factoren zoals autonomie en sociale steun kunnen de mentale veerkracht versterken. Werkbelasting moet niet te hoog zijn (risico op overbelasting), maar ook niet te laag (risico op onderbelasting en verlies van fysieke capaciteit). Het gaat om een optimale zone waarin belasting en herstel in balans zijn, de inverse U-vorm van belasting.
Figuur 1. Toepassing om een optimale fysieke balans tussen arbeidsbelasting en belastbaarheid te bereiken. Holtermann et al. / onder licentie van Creative Commons Attribution 4.0 International
Beschouwing Nederlandse situatie
In de Nederlandse praktijk zien wij dat werkgerichte interventies in de praktijk vaak zijn gericht op alleen het reduceren van fysieke belasting. Dit reductionisme heeft niet geleid tot aantoonbare verbeteringen in muscoloskeletale gezondheid, en is bovendien niet passend bij ergonomie zoals het bedoeld is. CoWork laat een geïntegreerde, multidimensionele en biopsychosociale benadering zien. Daarmee past het goed bij NVAB-richtlijnen en de rol van de bedrijfsarts als gezondheidsbevorderaar. Het inzicht dat te weinig belasting ook een gezondheidsrisico kan zijn, zou gevolgen kunnen hebben voor risicoinventarisaties en -evaluaties en NCvB-richtlijnen (bijvoorbeeld lage rugpijn).
▶ Michiel Reneman is hoogleraar pijnrevalidatie bij het UMCG Centrum voor Revalidatie, locatie Beatrixoord, Haren. Contact: m.f.reneman@umcg.nl ▶ Bas Sorgdrager is bedrijfsarts en redactielid van TBV, Utrecht.
Holtermann A, Sørensen OH, Jacobsen SS, Lindberg L, Andersen LL. Beyond risk reduction of workrelated musculoskeletal disorders: The CoWork musculoskeletal health model. Scand J Work Environ Health. 2025 Dec 2:4262. doi: 10.5271/sjweh.4262. Epub ahead of print. PMID: 41329156.
