Een aios heeft de RI&E getoetst. Het vinkje moest worden gezet, de kritische beroepsactiviteit beoordeeld als ‘op niveau van een beginnend bedrijfsarts'. Maar het toetsen van risico-inventarisaties is in onze praktijk schaars geworden, dus kwam er een oude RI&E uit de la. Over een werkplek die allang niet meer bestond. De aios beoordeelde haar vanachter het bureau. De werkplek bleef ongezien. Het systeem was tevreden maar de werkvloer wist van niets.
Dit is niet de manier om het vak te leren. Toch roeien we als opleiders met de riemen die we hebben, zolang preventieve taken niet de hoofdmoot zijn van het werk van de bedrijfsarts. De vraag is hoe wij die transitie naar preventie zelf in handen nemen. Het werk wordt er betekenisvoller en leuker van en tegelijk creëren we de wereld waarin de aios kan leren.
‘In de werkelijkheid, daar wringt het: weinig stage-opties en weinig blootstelling aan preventief werk’
Dit is waarom ik zo enthousiast vertel over het nieuwe Landelijk Opleidingsplan (LOP), als ik de kans krijg. Ik zie hierin een herwaardering voor leren ín de soms ongemakkelijke ontmoeting met de wereld. Daarbij draait opleiden niet overwegend om technische vaardigheid, maar om de vraag: wat wil je met die vaardigheden bereiken, wie wil je als bedrijfsarts zijn, en waar begeef je je daarvoor? Hoe ver en hoe vaak ben je buiten de spreekkamer te vinden en welke waarde creëer je daar?
Een ongemakkelijke vraag, en een goede. Natuurlijk zit een deel van onze waarde in het verzuimwerk dat alleen wij kunnen doen. En er is niets mis met poortwachtertermijnen, zolang we zelf bepalen hoe die bijdragen aan gezond en veilig werk. Maar waarde voor iedere werkende ontstaat uit meer dan spreekkamervaardigheden. Het gaat om wie we zijn als dokter, als mens en in welke wereld we dat bedrijfsarts-zijn uitoefenen.
De pedagoog Gert Biesta heeft daar woorden voor, die door het nieuwe LOP lopen. Hij onderscheidt drie dimensies van vorming: kwalificatie, socialisatie en subjectificatie. De vinkjes in het huidige opleiden, leunen zwaar op de eerste: de bekwaamheid in de kritische beroepsactiviteiten. Het nieuwe LOP herwaardeert de andere twee. Wie beschrijft wat niet is meegemaakt, slaat de groei over. Juist daar, in de ontmoeting met de werkelijkheid, leren we wie we zijn. Als aios én als geregistreerd bedrijfsarts.
In die werkelijkheid, daar wringt het. We hebben nauwelijks plekken waar die preventie te zien is. Weinig stagemogelijkheden, weinig blootstelling aan preventief werk. We zien preventie als groots en meeslepend, en hebben geen oog voor die kleine good practices die preventieve waarde hebben. Het risico is voorspelbaar: aios blijven leren van achter het bureau zolang bedrijfsartsen preventie niet zien of zelf uitvoeren.
‘Verbreed je definitie van preventie: zet het vergrootglas op kleine preventieve handelingen’
De opdracht is helder. Verbreed je definitie van preventie als meer dan PAGO en PMO. Zet het vergrootglas op kleine preventieve handelingen. Blaas daarnaast ook de arbobeleidscyclus nieuw leven in. Bezoek de werkplek en vraag naar de actuele RI&E. Toets die, ook als geregistreerd bedrijfsarts. Of help bij het realiseren van een actuele. Sla de hand aan de ploeg. Voel de aarde met je handen. Zo ontstaan de plekken waar de bedrijfsarts van de toekomst het vak van de toekomst kan leren.
Dat gaat niet vanzelf. Hier schuurt het en wordt een extra inspanning gevraagd. Stap als bedrijfsarts uit de spreekkamer en in de wereld van werknemer en werkgever. Welke waarde breng jij daar?
▶ Mark Droogers is opleider, bedrijfsarts, docent en spreker, Boxtel. Contact: info@arbotothepeople.nl
