Behandelaren zoals revalidatieartsen en psychologen zien dat functioneel herstel en re-integratie kunnen stagneren als werkenden gewikkeld zijn in langdurige procedures. Een letselschadeprocedure kan een belemmering vormen voor een effectieve behandeling. Bovendien is er de valkuil van het afgeven van een verklaring.
Peilingen bij behandelaren en aanbevelingen in professionele richtlijnen laten zien dat ook bedrijfs- en verzekeringsartsen bij letselgevolgen moeten inventariseren in hoeverre een letselschadezaak een belemmering vormt voor functieherstel. Revalidatiedeskundigen zijn van mening dat letselschadevergoeding van invloed kan zijn op de revalidatie, gezondheid en invaliditeit bij patiënten met een whiplash (WAD, whiplash-associated disorders). Wanneer een letselschadeprocedure nog loopt zal ook niet elke revalidatiearts een patiënt zomaar in behandeling nemen.
Behandelaren zien dat de beste resultaten in WAD-graad I-II-claims waarschijnlijk gezocht moeten worden in het combineren van effectieve medische behandelingen, de juridische aanpak én kennis van psychologische factoren die bij herstel na letselschade een rol kunnen spelen.1
Revalidatieprofessionals zien drie herstelbelemmerende factoren.2
-
Belangenconflict: Het creëren van een (bewust of onbewust) conflict van belangen binnen de patiënt, tussen het streven naar financiële compensatie en het streven naar volledig herstel.
-
Belemmering van motivatie: De vergoeding kan de intrinsieke motivatie van de patiënt om te herstellen verminderen, omdat het verkrijgen van de vergoeding afhankelijk kan zijn van het aantonen van aanhoudende symptomen of invaliditeit.
-
Focus op symptomen: Het letselschade-proces kan de aandacht van de patiënt en zorgverleners onbedoeld te veel richten op de klachten en beperkingen, in plaats van op functioneel herstel en re-integratie.
Naast ziektewinst voor slachtoffers kunnen hulpverleners ook winst halen uit het onderhouden van het ziekteproces.3
Behandelaren moeten mogelijk onbedoelde effecten van een letselschadeprocedure met hun patiënten kunnen bespreken om hun huidige situatie te verduidelijken. Binnen de procedure is psychotherapie bijvoorbeeld een essentieel onderdeel om psychische gevolgen, zoals PTSS, angst of depressie, aan te pakken.
Afgeven van verklaring
Hulpverleners zien regelmatig dat frustratie of gevoel van onrechtvaardigheid over het verloop van een letselschadezaak een behandeling verstoort. Het geven van een verklaring door de behandelaar kan dan voor de hand liggen. Een verklaring kan echter een aanleiding zijn voor een gegronde klacht bij het tuchtcollege.4
In de gerefereerde zaak gaat het om een klacht tegen een GZ-psycholoog. Klager verwijt verweerster dat zij een brief voor een cliënte heeft opgesteld die door die cliënte in een tegen klager gerichte strafprocedure is ingebracht. Het regionaal tuchtcollege heeft het verwijt van klager – dat verweerster de brief heeft opgesteld waarbij zij zich niet heeft beperkt tot vermelding van noodzakelijke gegevens waardoor zij zich schuldig heeft gemaakt aan belangenverstrengeling – gegrond verklaard en verweerster ter zake de maatregel van waarschuwing opgelegd. Daarin is met name vermeld dat een behandelaar geen waardeoordeel moet geven.
De behandelaar had, als zij desondanks een verklaring wilde afgeven voor haar cliënte, zich terughoudend moeten opstellen en zich moeten beperken tot objectieve informatie. Met de opmerking ‘Herstel van cliënte hangt mede af van de duur en het verloop van de zaak’ heeft verweerster een waardeoordeel gegeven. Door iets te zeggen over de voortgang van de strafzaak, waarin (tegenstrijdige) belangen speelden van haar cliënte enerzijds en klager anderzijds, heeft de behandelaar voorts voeding gegeven aan de indruk bij klager dat verweerster als belangenbehartiger van het mogelijke slachtoffer in de strafzaak is opgetreden. Het afgeven van een verklaring op een manier die niet is toegestaan, is een veelgemaakte fout. Enerzijds heeft het college uit de behandeling ter zitting niet echt de indruk gekregen dat verweerster zich goed had beraden op de vraag of zij een verklaring kon afgeven en zo ja, hoe. Anderzijds is de normoverschrijding beperkt en is het college er wel van overtuigd dat verweerster dit niet nogmaals zal doen. Alles tegen elkaar afgewogen is een waarschuwing passend.
Conclusie
Voor bedrijfs- en verzekeringsartsen zijn betrouwbare en valide instrumenten van belang om de invloed van een letselschadezaak op gezondheid, invaliditeit en revalidatie te beoordelen, en om de negatieve effecten te beperken.
Een behandelaar is terughoudend om uitspraken te doen over stagnerend herstel bij een letselschadezaak, het kan een waardeoordeel inhouden.
Referenties
1.Reitsma AM, Elbers N, Akkermans A, Brouwer S. 2023. Update over de behandeling van Whiplash Associated Disorder (WAD). Tijdschrift voor Vergoeding Personenschade, 2023(2), 56-69.
2.Suzan van der Meer , Marcel Pieterse , Michiel Reneman , Jan Verhoeven , Job van der Palen, How does injury compensation affect health and disability in patients with complaints of whiplash? A qualitative study among rehabilitation experts-professionals. Disabil Rehabil 2016;38(3):211-7.
3.Signaal over thesis Etienne Cooreman, zie pag. 47.
4.ECLI:NL:TGZCTG:2019:304 – Onjuiste verklaring of rapport.
|
NIP over ziektewinst
Dit zegt het Nederlands Instituut van Psychologen (NIP) over ziektewinst: Ziektewinst is een situatie waarin een persoon, vaak onbewust, voordelen haalt uit het ziek- of gewond-zijn. In de context van letselschade kan dit bijvoorbeeld betekenen dat er een (onbewust) belang is bij het aanhouden van klachten, omdat de letselschadezaak dan nog loopt en er aanspraak gemaakt kan worden op een schadevergoeding of uitkering. Het idee is dat deze onbewuste ‘winst’ (bijvoorbeeld aandacht, zorg, financiële ondersteuning of het vermijden van verplichtingen) het herstelproces negatief kan beïnvloeden of vertragen.
‘Geen verklaringen afgeven’Het NIP heeft als standpunt dat een behandelend psycholoog geen verklaringen afgeeft over een eigen cliënt waarin het psychisch functioneren van de cliënt wordt beoordeeld vanwege materiële of juridische belangen.
|
▶ Bas Sorgdrager is bedrijfsarts en redactielidvan TBV, Utrecht. Contact: sorgdrager@basbgz.nl
